Cây cỏ Việt Nam – Phạm Hoàng Hộ

Cây cỏ Việt Nam là một công trình khoa học đồ sộ của giáo sư Phạm Hoàng Hộ. Là sách gối đầu giường của những ai chuyên ngành thực vật học và cũng là một tài liệu tham khảo lý thú cho những ai yêu thích khám phá thực vật nói chung và thực vật Việt Nam nói riêng. Cách trình bày của Giáo sư rất khác thường và hấp dẫn. Nhân tiện đây, tui xin chia sẻ cho các bạn yêu thích tìm tòi học hỏi. Biết thêm đôi chút kiến thức quả là một điều thú vị! (nhớ mời cà phê tui nhe hehe)

*

***

Thay lời tựa

Thựcvậtchúng Việt Nam có lẽ gồm vào khoảng 12.000 loài. Đó là chỉ kể các cây có mạch, chứ không kể các rong, rêu, nấm.
Photobucket

Nước ta có một trong những thựcvậtchúng phong phú nhất thế giới. Pháp chỉ có khoảng 4.800 loài, Âu Châu có khoảng 11.000 loài, Ấn Độ, theo Hooker có khoảng 12 – 14.000 loài. Với một diện tích to hơn nước ta đến 30 lần, Canada chỉ có khoảng 4.500 loài, kể cả loài du nhập. Gần ta, chỉ có Malaysia và Indonesia nhập lại, rộng bằng 6 lần nước ta, mới có số loài cao hơn: số loài phỏngđịnh vào 25.000 (nhưng hiện chỉ biết vào 5.000).

Nguyên nhân của sự phong phú ấy phức tạp. Trước hết Việt Nam nằm trong vùng nhiệt đới thuận lợi cho sự sinh sôi nẩy nở của cây cỏ. Việt Nam không có sa mạc. Lại nữa, Việt Nam nằm trên khối Indosinias của vỏ trái đất bền vững từ mấy triệu năm nay, không chìm ngập dưới biển bao giờ. Rồi vào nguyên đại đệ tứ , Việt Nam không bị băng giá phủ xua đuổi các loài., có khi không trở lại được như ở nhiều nơi. Sau rốt, Việt Nam lại là đường giao lưu giữa hai chiều thực vật phong phú của miền nam Trung Quốc, của Malaysia, Indonesia, và trong quá khứ gần đây, Philippines còn được nối liền với ta. Nên, nếu ở rừng Amazon, trung bình ta gặp được 90 loài/ha, ở Đông Nam Á, ta đếm đến được 160 loài/ha.

Sự phong phú ấy là một diễm phúc cho dân tộc Việt Nam, Vì, như tôi đã viết (1968) “…Hiển hoa là ân nhân vô giá của loài Người: hiển hoa cho ta nguồn thức ăn căn bản hàng ngày; Hiển hoa cung cấp cho ta, nhất là người Việt Nam nơi sinh sống an khang. Biết bao cuộc tình duyên êm đẹp khởi đầu bằng một miếng Trầu, môt miếng Cau. Hồi xưa, mấy ai chúng ta đã không chào đời bằng một mảnh tre để cắt rún, rời nhau? Lúc đầy nguồn sống, lúc nhàn rỗi, lúc nhàn rỗi, chính Hiển hoa cung cấp nguồn sống cho loài người thức uống ngon lành để say sưa cùng vũ trụ. Lúc ốm đau, cũng chính cây cỏ giúp cho ta dược thảo diệu linh…”

Các điều ấy rất đúng hơn với chúng ta, người Việt Nam, mà ở rất nhiều nơi, dân còn sống một nền văn minh dựa trên thực vật.
Photobucket
Những ân nhân của chúng ta ấy đang bị hiểm họa biến mất, tuyệt chủng, vì rừng nước ta đã bị đẩy lùi đến dưới mức độ an toàn, đất màu mỡ đã bị xói mòn mất ở một diện tích lớn, và cảnh sa mạc đang bành trướng mau lẹ. Đã đến lúc theo tiếng nhạc của một bài ca, ta có thể hát: “Thần dân nghe chăng? Sơn hà nguy biến. Rừng dày nào còn. Xói mòn đang tiến…Đâu còn muôn cây làm êm ấm núi sông…”  Kho tàng thực vật ấy, chúng ta có phận sự phải bảo tồn. Sự bảo tồn và phục hồi thiên nhiên ở nước ta là rất cấp bách. Chúng ta có thể thực hiện, vì mỗi người của chúng ta dù lớn, dù nhỏ đều có thể góp phần vào sự bảo tồn ấy. Yêu nước không phải chỉ cầm súng chiến đấu, hiến thân vì tổ quốc mà thôi. Thời bình, người kinh doanh tạo ra nhiều công ăn việc làm mới cho nhân dân, cũng đáng phục, đáng ca tụng? Và chúng ta? Bằng những cử chỉ nhỏ hằng ngày, sự đóng góp của chúng ta quan trọng không kém: Không quăng bậy một tia lửa, một tàn thuốc, là ta đã góp phần tránh nạn cháy rừng. Không đốn bậy một cây, là ta đã bảo vệ thiên nhiên của ta. Trồng cây không những là phận sự của nhà nước, hay của các công ty lâm nghiệp. Chung quanh nhà chúng ta, chúng ta có thể tìm trông một cây lạ, đặc biệt, hiếm của vùng hay chỉ có ở Việt Nam. Nhân dân ta yêu cây cảnh, hoa kiểng, nhưng những ai nhàn rỗi cũng có thể trồng một cây lạ hoặc một cây nào đó vào khoảng đất trống, là một nghĩa cử, là một thú tiêu khiển không kém hay, đẹp.

…..

Thựcvậtchúng của ta với cả vạn cây cỏ như vậy nhưng mỗi loài đều có tên tuổi và nhiều đặc tính riêng của nó vô cùng lý thú. Dù bạn ở nông thôn hay thành thị, mỗi ngày khi bạn bước ra khỏi nhà, bạn đều sẽ gặp không chỉ cây này thì cỏ nọ, có khi nào bạn nghĩ rằng mình cần phải biết tên của chúng không? Rất cần đó bạn ạ, nếu ta biết mặt, biết tên của một cây, một cỏ, và rồi khi chúng ta đi đâu đó, nếu như gặp một người bạn thân quen, có lẽ sẽ đỡ lẻ loi và chuyến đi ấy sẽ có ý nghĩa hơn không? Cây cỏ, như trên đã nói, không phải là “cỏ cây vô loại” mà là những ân nhân nuôi dưỡng chúng ta, che chở, bảo vệ chúng ta, thậm chí còn chữa bệnh cho chúng ta nữa… Hy vọng rằng tập sách nhỏ này sẽ giúp cho các bạn trẻ nhận biết và làm quen nhiều hơn với những người bạn thiên nhiên hữu ích này.

Phạm Hoàng Hộ

*

***

CÂY CỎ VIỆT NAM (3 QUYỂN)

Tác giả: Giáo sư Phạm Hoàng Hộ

Nhà xuất bản Trẻ xuất bản năm 1999.

Download tại  ĐÂY (cả 3 phần và giải nén):

Advertisements

32 thoughts on “Cây cỏ Việt Nam – Phạm Hoàng Hộ

  1. Giáo sư Phạm là một thiên tài, là người có đóng góp lớn nhất cho khoa học thực vật tại VN. Ngoài cuốn sách kinh điển nói trên, ông viết nhiều cuốn khác và gần như ngay lập tức trở thành bảo bối gối đầu giường của các thực vật gia: rong biển Việt Nam, hiển hoa bí tử, sinh học thực vật, tảo học,…

    Liên quan đến cuốn sách trên, trước năm 75, ông viết cuốn “Cây cỏ Miền Nam Việt Nam”, hai quyển – Trung tâm học liệu SG xuất bản. Hiệu chỉnh, bổ sung thành “Cây cỏ Việt Nam”, 6 quyển, xuất bản tại Canada (1991-1993) và được nhà xuất bản Trẻ tái bản (có bổ sung) (1999-2000) – như chú Ku đã giới thiệu.

    Điều đáng tiếc là không biết NXB Trẻ làm ăn kiểu gì mà sai tùm lum từa lưa, đặc biệt là sự xô trang,… gây khó khăn cho công tác tra cứu. Nếu chú có cuốn đính chính dài mù mịt thì post lên cho bà con.

    • Cảm ơn bác về các thông tin trên. Em chỉ mới biết về giáo sư và những công trình của ông cách đây gần 3 năm. Quả thực, rất khó tìm được những công trình của ông tại các nhà sách, họa hoằn lắm mới lùng được vài cuốn scan trên mạng. Thật tiếc!
      Khi xuất bản cuốn sách này, NXB Trẻ đã không biên tập cẩn thận (có lẽ do không hợp đồng với các nhà chuyên môn như bác chẳng hạn he he) nêu có vài lỗi (vài chục lỗi). Em chưa thấy cuốn đính chính của công trình này bác ạ.

  2. “Cách trình bày của Giáo sư rất khác thường và hấp dẫn” -> Chú giới thiệu cứ như phim ấy nhể.

    Thông tin thêm là giáo sư Phạm sanh năm 1931 tại An Bình, Cần Thơ. Tiến sĩ khoa học (Paris), nguyên giáo sư trường Đại học khoa học Sài gòn (cũ), nguyên hiệu trưởng, sáng lập viên Đại học Cần Thơ, nguyên giáo sư khảo cứu tại Viện bảo tàng thiên nhiên quốc gia Paris, công trình dày cả cây số,… Nhiều nhiều lắm chú ơi, nếu theo cái kiểu thưa thiệu của mình (về dự với chúng ta hôm nay, thay mặt ban tổ chức, tôi xin trân trọng kính giới thiệu…) thì mất cả tiếng đống hồ để kể. Hi hi. Tại trang đầu của công trình nổi tiếng “Cây cỏ Miền Nam Việt Nam”, quyển II, Trung-tâm học-liệu Bộ Giáo-dục xuất bản năm 1972, ông điền đúng hai dòng:

    Kính dâng hương-hồn ba
    Kính tặng má trọn đời hy-sinh cho các con.

    • He he, kính thưa anh Phan, rất cảm ơn anh về những thông tin trên. Tính em cũng thích ngắn gọn, không từa lưa dài dòng văn tự!
      Đọc, tìm tòi và học hỏi thêm một chút kiến thức từ các bậc uyên bác như Giáo sư Phạm là một niềm vui của anh em ta, bác hè!

  3. Là một giáo sư lừng lẫy, ông có thể ra đi, đến đâu và bất kỳ thời điểm nào trước 30/4 nhưng ông đã ở lại Sài-gòn một thời gian sau năm 1975 nhưng rồi ông cũng ra đi. Không nói chắc chú hiểu.

  4. Bạn Cua Đồng thân mến, câu hỏi đầu tiên của bạn, mình không rõ lắm nên không dám trả lời, có lẽ câu trả lời sẽ có trong mục tiểu sử của GS Phạm. Bạn thử hỏi đàn anh Trần Phan của mình ở cmt trên nhe.
    Câu hỏi 2: Mình đã download bộ sách này từ một thư viện online (tất nhiên là có phí hẳn hoi), mình chia sẻ cho mọi người. Theo mình nghĩ, người chịu trách nhiệm bản quyền của bộ sách này là người đưa nó lên thư viện online và thu tiền từ những người download nó. (Hơn nữa giờ tìm ở các hiệu sách đều không có bạn ạ)
    Theo mình biết, hiện có rất nhiều bộ giáo trình, sách tham khảo được các tác giả hoặc các trường ĐH đưa lên mạng cho sv download…miễn phí ^^
    Bạn cứ download đi nhé, có gì mình “gánh” cho, hì hì

  5. Trần Phan mua 3 quyển này năm 2000, mỗi quyển gần 200’000. Chú cứ tính theo giá vàng hồi đó sẽ biết. Hi hi.

    Sách quý, ai cũng biết nhưng với túi tiền của SV thì việc bỏ ra một mớ như vậy để mua sách [in] e rằng hơi khó. Chú có lòng thì anh xin “bợ” cuốn PDF này về để tiếp tục… chia sẻ. Tội vạ đã có chú Ku gánh. He he.

    • Cái bác này! Em định mần một entry giới thiệu cho nó tươm tất, cho bỏ công sức các tác giả đã viết ra để cho anh em ta… xào nấu!
      Xin mời bác tự nhiên, đại tiện, tiểu tiện gì em cũng đáp ứng he he

  6. Pingback: Cây cỏ Việt Nam (Phạm Hoàng Hộ) « Trần Phan

  7. Chào các bác,
    Tui cũng đã tìm các thông tin trong các bộ sách của GS. Phạm Hoàng Hộ và cũng nhận thấy sách bây giờ làm ẩu quá.
    Tui muốn tra lại các sách cũ, nhưng tìm mãi mà không ra cuốn “Cây cỏ miền nam Việt Nam” do Trung tâm học liệu Sài Gòn xuất bản năm 1970, tập 1.
    Có bác nào có sách này không, cho tui xin phần nói về chi Panax, họ Araliaceae.
    Cám ơn rất nhiều.

  8. nhà ba của e có 2 cuốn 1 và 2 in trước 1975. tuy nhiên e ko có máy scan để lưu lại, Nó sắp mục nên e ko dám cho ai mượn, hy vọng e đủ tiền mua máy scan trong tháng tới để scan lên chia xẻ với mọi người. Thông 0902525085

  9. Các anh cho em hỏi ..! Hiện tại em là sinh viên năm 4 ĐHBK em đang nghiên cứu về Nhân Sâm Ngọc Linh về cấu tạo sinh học và hóa học mà em tìm kiếm nhưng ko thấy tài liệu hay sách có liên quan ! Mấy anh có biết giới thiệu cho em với

  10. Anh ơi cho e hỏi trong cuốn này có phần nói về cây Mật Nhân không ạ? Em đang làm đề tài tốt nghiệp về cây Mật Nhân thấy có bài viết trong cuốn này có. Nếu có có thể cho e xin phần đấy không ạ? Em cảm ơn

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s