Hãy rữ dìn xự chong xáng của tiếng Mỹ …

Lời SGK:

Thời đại hội nhập cuốc tế, ai ai cũng phải tự trang bị cho bản thân một số vốn ngoại ngữ nhứt định (cứ trang bị cho hoành tráng đã còn việc sử dụng vào mục đích gì thì nghiên cứu sau). Trong tất cả các ngoại ngữ thông dụng, tiếng Anh, tiếng Mỹ được ưa chuộng nhất ở Dziệt Nôm. Ừa, phải học hay cố mà học vài từ lõm bõm để có dịp mà khè nhau tí keke.

Nếu một ngày bạn đi du lịch tới TP Huế mộng mơ, bạn nên ghé KS Hương Giang bên dòng Hương thơ mộng một chút. Tại đó bạn sẽ có cơ hội thưởng thức tiếng Anh siêu đẳng của các bác xe ôm, các bác ấy nói như súng liên thanh: “Are you … Xích lô?”. Tự hiểu bạn nhé, tui tin chắc chắn bạn sẽ hiểu được vì tui thấy mấy ông tây cũng hiểu khi mấy ổng quơ tay quơ chân “No, thanks!” hehe.

Nếu bạn để ý các cửa hiệu thời trang vào mùa khuyến mãi, bạn sẽ thấy có một tấm bảng to đùng treo ở cửa “Sale off”. Không biết nó bán hàng cho ai vậy ta? Đi tới một trung tâm luyện thi ĐH, thấy treo “See you again”, nghĩa là mong muốn người ta vô đây lần nữa tức là cầu mạt cho người đi ôn thi rớt đại học đây mà. Tới cổng một phòng khám thấy treo “Welcome”, bệnh nhân tới khám bệnh mà coi bộ hân hoan dữ thiệt. Ối giời ôi!

Xin mời bạn đọc một bài hay ho của một anh Tây rành tiếng Việt để xem người Việt có thực sự rành tiếng Tây không nào?

Viết bởi Joe Tây

“Em làm bên Finance”Photobucket

Tiếng Việt. Tiếng Việt. Tiếng Anh. Tiếng Việt…Đôi khi nghe người Việt ở tuổi “phát triển sự nghiệp” nói chuyện với nhau tôi tiếc những năm tôi bỏ ra để học tiếng Việt.

“Em làm bên Finance.”“Chị sẵn sàng settle down rồi.” “Cái đó rất là fix.” “Cậu ấy rất passive.” “Cái background của em ấy là gì?” “Chị ấy hơi hơi pessimistic.” “Tao có advice cho mày”, “Như thế là không turn around được.” “Phải có skill, chứ!” “Có lẽ em sẽ làm freelance.” “Lương của em sẽ performance based.” “Cho nhận passport chưa?” “Như vậy scale sẽ rất cao.” “Lớp em đang học boring lắm!” “Trường này rất nổi tiếng về teaching method.” “Em chưa give up.” (Ví dụ và ý tưởng viết bài lấy từ blog Mr. G – “thanks”) Các từ tiếng Anh ghép vào đó tôi nghĩ nên chia thành hai loại – loại có từ tiếng Việt thay thế và loại không. Khi nói “thay thế” ý tôi là từ giống nghĩa, dùng sẽ không mất phần ý nghĩa quan trọng của từ tiếng Anh.
Passive là bị động. Fix là cố định. Advice là lời khuyên. Boring là chán. Teaching method là phương pháp giảng dạy, etc. (là v.v.). Không ai nói từ “fix” rõ nghĩa hơn “cố định”, hoặc từ “advice” rõ nghĩa hơn “lời khuyên”.

Có vài trường hợp như từ “netbook”, cụm từ tiếng Việt thay thế vừa dài dòng vừa mất phần ý nghĩa quan trọng. (Netbook rõ ràng khác với “máy tính xách tay” bình thường). Tuy nhiên theo tôi gần 90% trường hợp người Việt ghép từ tiếng Anh vào câu là có từ tiếng Việt giống nghĩa, giống chức năng.

Vậy câu hỏi tiếp theo là “vì sao”? Nếu không phải để làm rõ nghĩa thì vì sao người ta hay ghép từ tiếng Anh vào câu nói tiếng Việt?

Trước khi trả lời câu hỏi đó tôi nên nhấn mạnh: với nhiều ngôn ngữ khắp thế giới việc nhập từ tiếng Anh là bình thường. Tiếng Nhật, tiếng Hàn, tiếng Pháp và tiếng Rumani, hầu như ngôn ngữ nào ít nhiều đã và đang nhập từ tiếng Anh vào (mà đa số từ tiếng Anh nhập vào đó là trước đây chính tiếng Anh nhập từ ngôn ngữ khác.) Đây không phải vấn đề tranh cãi duy nhất ở Việt Nam.

Điều đặc biệt ở Việt Nam là tốc độ và số lượng. Người Việt đã nhập rất nhanh từ tiếng Anh trong một thời gian rất ngắn, nếu có cách đo rất có thể sẽ được công nhận là kỷ lục Guiness. Từ đó chúng tôi có thể hiểu rất nhiều về văn hóa Việt Nam.
Cũng có vài nước ở Châu Á như Singapore, Hồng Kông, Philippines, người dân nói tiếng Anh song song với tiếng mẹ đẻ. Cho dù có sự pha lẫn nhưng đó chủ yếu là hai ngôn ngữ riêng biệt với nhau. Ở Việt Nam đang có nguy cơ trở thành 2 trong 1, “tiếng Vietnamese”, không hẳn Tây cũng không hẳn Ta.

Nhưng quay trở lại với câu hỏi trên. Nếu không phải để làm rõ nghĩa thì vì sao người Việt đang thay từ tiếng Việt bằng từ tiếng Anh một cách nhiệt tình thế? Tôi có 4 cách lý giải.

1. Sính ngoại:

Cho nó oai. Cho nó oách. Chứng tỏ rằng mình là người hiểu biết về thế giới. Tuy nhiên nhìn sâu vào là sẽ chúng tôi sẽ thấy cái nhìn “toàn cầu” đó có chất rất “địa phương”.

Người Việt Nam sính ngoại thật. Đó là sự thật nhạy cảm, nhưng vẫn là sự thật nên tôi không ngại nói. Tôi từng viết về lợi ích mà điều đó mang lại cho người da trắng; bài đó tôi phân tích từ góc độ ngoại, còn bài này tôi muốn phân tích từ góc độ nội. Sự thật là nhiều người Việt Nam chọn “đồ Tây” để có được sự ngưỡng mộ của ta. Đến với Tây để khoe với Ta.
Người Tây có câu “Chính trị nào cũng là địa phương” (All politics is local), có nghĩa là đối tượng của hoạt động chính trị “xa nhà” thường là những người “trong nhà”. Mở các chiến tranh ở xa để làm hài lòng các công ty ở gần.

Nếu đo “nhu cầu được ngưỡng mộ” của một xã hội bằng “mức độ sính ngoại” của xã hội đó thì có lẽ Việt Nam là xã hội mà người ta có nhu cầu được ngưỡng mộ nhất thế giới. Khỏi phải nói, đó là sự ngưỡng mộ của nhau.
Khi nói “ngưỡng mộ”, ý tôi là người Việt nói chung rất cần tình cảm từ phía xã hội Việt Nam. Họ rất cần được mọi người quan tâm. Làm người tốt bụng hay thành đạt là chưa đủ. Họ cần được mọi người xung quanh công nhận là người tốt, nhất trí là người thành đạt. Đương nhiên có trường hợp ngoại lệ, nhưng tôi thấy đa số người Việt rất cần được khen, dù học sinh trẻ hay giám đốc già. “Văn hóa bằng cấp” không thể tự nhiên mà xuất hiện đâu.
Nhu cầu đó hay được thể hiện bằng cách…thể hiện.

2.Trốn áp lực văn hóa:

Ví dụ từ “love”. Mặc dù “I love you” và “Em yêu anh” giống nhau về mặt ý nghĩa nhưng với nhiều người trẻ, bán cho người ta một câu “anh yêu em” sẽ bị tính theo “đô-la văn hóa Việt” (với những áp lực đi kèm) còn bán câu “I love you” sẽ được tính theo đô-la văn hóa Tây. “I love you” có nghĩa là “Em yêu anh”, nhưng khi bán câu “I love you” sẽ không bị tính tiền thuế là các cảm giác gượng gạo, quá sến, và củ chuối ấy.

Ví dụ khác, theo văn hóa Việt Nam hiện tại, từ “tài chính” hay mang tính chất “ẩn số vàng”; chất bí mật, chất phức tạp. Về chuyện “$” thì văn hóa phương Tây được coi là minh bạch hơn. Vậy khi nói “em làm ở bên finance” có khi cái tôi tiềm thức của người ta đang muốn trốn chất bí ẩn và đến gần hơn với chất minh bạch đó.

Tôi chưa chắc nhưng tôi đoán rằng với nhiều người phụ nữ Việt Nam “ổn định” mặc dù đồng nghĩa với “settle down” nhưng lại khó nói hơn. Ổn định bị tính tiền thuế là mẹ chồng.

Văn hóa Việt tạo một áp lực khá lớn đối với người Việt. Số lượng người trẻ muốn giảm bớt áp lực đó hiện rất nhiều – có lẽ ghép từ tiếng Anh vào ngôn ngữ sử dụng hàng ngày là một phương pháp nhẹ nhàng dùng để đạt được mục đích đó.

3. Ham hiểu biết:

Đây là nguyên nhân dễ hiểu nhất. Thích học và áp dụng kiến thức mới. Không phải vì ai. Vì bản thân.

4. Nghe hay:

“Tôi chẳng sính ngoại, chẳng ham học, cũng chẳng muốn trốn triếc gì hết. Tôi chỉ dùng các từ tiếng Anh ấy vì…nghe hay.” Chắc khái niệm đó cũng phổ biến. Một sở thích, thế thôi, phân tích sâu làm chi. Nếu tôi hỏi tiếp “vì sao nghe hay”, thì các bạn giữ khái niệm ấy sẽ trả lời “vì nghe hay mà”, rồi tôi chỉ biết cười mỉm và chuyển sang chủ đề khác là phim Cánh Đồng Bất Tận và body đẹp của các diễn viên nữ.

Nếu thực sự nhìn vào cái “hay” ấy các bạn ấy sẽ phát hiện nhiều yếu tố như tôi nói trên. Nhưng chưa phát hiện đồng nghĩa với chưa có.
Hết phần nguyên nhân là đến với câu hỏi sau cùng. Đã nói người Việt rất mê sử dụng từ tiếng Anh trong giao tiếp hàng ngày. Đã nói nguyên nhân có thể là tính sính ngoại, là áp lực văn hóa, là khả năng học hỏi, là sở thích “just for fun”. Đã nói những điều đó nhưng tôi chưa trả lời câu hỏi làm nền cho vấn đề được nêu ra – Đó là việc tốt hay xấu?

Có lẽ tôi không nên trả lời. Tôi có cái nhìn phiến diện. Tôi thấy rất vui khi các trẻ em Nhật chào tôi bằng “Konichiwa” và thấy rất ức chế khi các trẻ em Việt Nam chào tôi bằng “Hello”. Tôi càng ức chế hơn khi thấy phụ huynh dạy con mình chào người Tây bằng “Hello”. Tôi chưa nhìn sâu vào cảm giác ức chế đó. Tôi sợ sẽ thấy một sự phân biệt, dù ngây thơ hoặc thân thiện nhưng vẫn là sự phân biệt không hay. “Với người da trắng như ông kia thì con nói hello, còn với người da vàng như bố thì con phải nói chào bác, con hiểu chưa?”

Vì sao phải dạy con làm thế? Ý các cháu sẽ hiểu là người Tây ở Việt Nam không cần hòa nhập – người Việt Nam ở Việt Nam sẵn sàng hòa nhập với văn hóa Tây. Quý khách hay tự ti?

Tôi biết nhiều người nước ngoài giữ quan điểm là người Việt sử dụng tiếng Anh trong ngôn ngữ giao tiếp hàng ngày nhanh và nhiều như bây giờ là điều tốt, giúp cho Việt Nam hòa nhập với thế giới, chứng tỏ rằng người Việt nhanh nhẹn và cởi mở. Có lẽ họ nói đúng và tôi chỉ là một ông già bị kẹt trong cơ thể người trẻ .

Nhưng có lẽ không!

Advertisements

39 thoughts on “Hãy rữ dìn xự chong xáng của tiếng Mỹ …

  1. Trên VTV, kênh truyền hình chính thống của Việt mà cũng nhiều khi sai.
    Và nhất là các mục quảng cáo đó, họ còn cố ý nói theo ngữ nghĩa lóng, đường phố.

    Po ui, học tiếng Tàu đi là vừa.

  2. Thỉnh thoảng đùa nhau, chèn vài từ cho nó fun, hay thỉnh thoảng chêm vào cho nó có vẻ importantly thì tôi nghĩ nô sờ ta, nô bóp lầm. Có điều trên TV đôi khi nói tỉnh bơ “o rờ gờ chấm vi en” là tôi lại bỗng dưng muốn xxxx …

  3. Mèo lang thang ghé qua coi anh Po dạo này là cái chi mà bận dữ. Hehe, bài của bác Joe này có vẻ nổi như cồn anh Po nhể.
    Còn anh Po dạo này ít chữ ít lời ghê nhe 😀

    • Bận, lúc nào cũng bận… áo quần trên người hết hí hí. Bác ấy nổi lâu rồi, lão ấy nói tiếng Việt còn giỏi hơn cả một số người Việt đó chớ!
      Anh đang bận với việc làm cái thư viện online, cơ mừ cũng lười viết lách quá hì hì

  4. Đọc bài viết này chị nhớ lại cách đây khoảng 25 năm gì đó, lúc đấy chị đang đi xe đạp, đội nón, quần lụa, áo sơ mi, tóc gần đến gấu áo, có một ông tây nhìn thấy, ông ta nói một tràng gì chị không hiểu nên vẫn đạp xe đi, ông ta cũng đi theo tương đối xa, chị chẳng hiểu họ nói gì nhưng thấy họ cứ đi theo mình nên cũng gật đầu ra vẻ đồng ý. Lúc đó ông ta ra hiệu cho chị xuống xe đứng vào một chỗ ven đường. Chị làm theo nhưng đến khi ông ta đưa ống kính máy ảnh lên chị mới biết là ông ta muốn chụp một kiểu hình ảnh người con gái Việt Nam. Chị xấu hổ không đồng ý nên đã lắc đầu. Đúng là không biết ngoại ngữ cũng là một trở ngại trong giao tiếp đó em.

    • Đúng chị ạ. Không biết ngoại ngữ là một trở ngại trong giao tiếp!
      Nhưng mờ, ngoại ngữ xài không đúng chỗ, giao tiếp giữa người Việt với người Việt mà cũng xài ngoại ngữ là sao? Đây có phải là sính ngoại không chị hè.

      • ừ chị thấy có người rứa đó, đi “Tây ” mới chỉ 2 năm thôi, nhưng nói chuyện thì cứ như là cây thâm canh, nghĩa là cứ đệm từ Tiếng A. vào cho oai, buồn cười đến độ ngồi trước mặt bà mẹ cổ( người Việt hí, một tiếng Anh bẻ đôi k biết hí) mà cứ hỏi: cái cab. đâu, cái cab. của cái chai này đâu? chời đất có mà hỏi 100 lần thì sao mẹ cổ biết đó là cái nắp chai thì phẩy? hơi lạm dụng và hài hước đúng k?

      • hắn có sự thẳng thắn của người P.Tây và cũng có sự tinh tế và sâu sắc hè.
        TV Nhật có chương trình cho người nước ngoài bình luận và đưa ra những cái mà trong mắt người ta là strange đó em. Chị nghĩ thú vị, điều đó giúp cho người N hiểu được cái gì cần điều chỉnh phù hợp trong quan hệ quốc tế…

        • Lối tư duy mở đó nên được phát huy chị hè. Nên biết được người ngoài họ nghĩ gì về ta để chúng ta có những điều chỉnh hợp lý trong thời buổi hội nhập này. Ít ra thì ta cũng thấy mình thiếu cái gì, thừa cái gì chứ không phải ngồi đó mà khen qua khen lại thì khó mà biết được trong chăn có rận hì hì

  5. chị nhớ hồi mới sang, gặp mấy đồng chí mới rời VN mấy năm thôi mà nói cho Phong nghe 1 câu có 10 chữ thì đệm khoảng 1/2 là tiếng Anh, nếu nói với người biết tiếng A thì k sao, nói với người k biết thì đúng là ….! Nghe thế mệt lắm em, nếu A thì A hẳng béng đi, còn k thì thuần V đi vì nói với người V mà..Nhưng em để ý mà xem, những người giỏi thật sự họ ở nước ngoài lâu thì lại rất sung sướng và muốn dùng thuần V, nhưng mới ti toe ít chữ hay đi ra nước ngoài ít lâu thì thể nào cũng thể để nói như Dâu ở mục 1 đó, vừa chứng tỏ ta đây ở bển vìa…

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s