Bài thơ lạ lùng của anh chăn bò

0

0

Trịnh Công SơnPhotobucket

Anh Sơn vô tận bấy chầy
Tôi từ lẽo đẽo tháng ngày trải qua
Niềm thống khổ đứt ruột rà
Còn chăng? chỉ một ấy là là chi

(Thơ Bùi Giáng)

LTS: Nhân chuyện văn, chuyện thơ đang hăng tiết vịt, vì thế tui bồi thêm cú chót. Hôm nay giới thiệu một bài thơ của người-mà-nhiều-người-biết – thi sĩ Bùi Giáng. Có người nói ổng điên, có người nói ổng bị tâm thần hay khùng khùng gì đấy. Chẳng chắc chắn vì đã gặp ông đâu biết😀

Nhưng cái tài, cái đa tài của ổng thì lại được rất nhiều người biết. Kẻ hâm mộ cũng không ít. Xin mời bà con đọc bài viết dưới đây của tác giả Trần Đình Thu đặc tả về Bùi Giáng, là bài số 2 trong xê-ry 10 bài của ông viết về người thi sĩ kỳ dị này.

Bùi Giáng chăn bò nhưng cứ ngỡ mình là chàng Tô Vũ chăn dê ngày xưa. Thi sĩ xem bò là… dê và thế là bài Nỗi lòng Tô Vũ ra đời. Lời thơ, hồn thơ trong sáng đến lạ lùng!


Bùi Giáng sinh ngày 17/12/1926 tại làng Thanh Châu thuộc xã Vĩnh Trinh, huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam. Thân sinh của Bùi Giáng là ông Bùi Thuyên, thuộc đời thứ 16 của dòng họ Bùi ở Quảng Nam. Do người vợ chánh qua đời sớm nên ông lấy người vợ kế là bà Huỳnh Thị Kiền.

Bùi Giáng là con thứ 2 của ông Bùi Thuyên với bà Huỳnh Thị Kiền nhưng là con thứ 5 nếu tính tất cả các anh em. Khi vào Sài Gòn, ông được gọi theo cách gọi miền Nam là Sáu Giáng. Và Bùi Giáng cũng tỏ ra thích thú với tên gọi này. Thỉnh thoảng ông cũng tự xưng cái tên thứ đó trong những câu thơ của mình. Sau này trong một bài thơ khá hài hước, Bùi Giáng viết:

– Ủa, phải anh Sáu Giáng đó không?
– Và cô có phải cô Bông năm nào?
– Anh còn nhớ rõ, ôi chao
Vợ chồng tôi cũng lúc nào nhớ anh
Anh điên mà dzui dzẻ thập thành
Còn chúng tôi tỉnh mà đành buồn thiu.

Mặc dù là người gặp may mắn trên đường học vấn nhưng Bùi Giáng luôn luôn phá ngang. Bùi Giáng từng viết rằng ông không có ý định học để lấy bằng cấp. Ông Bùi Văn Vịnh, một người em ruột cùng cha cùng mẹ khác của Bùi Giáng cho biết, sau khi học xong bậc tiểu học ở Trường Bảo An tại huyện Điện Bàn tỉnh Quảng Nam, Bùi Giáng được gia đình cho ra Huế tiếp tục học ở Trường Trung học Thuận Hóa. Năm 1945, khi đang học lớp Đệ Tứ thì thời thế thay đổi. Đại chiến thế giới thứ hai nổ ra, Nhật hất cẳng Pháp, nhưng sau đó ông cũng kịp đậu bằng Thành Chung. Năm 1950, khi có kỳ thi tú tài đặc biệt Bùi Giáng dự thi và đậu Tú tài 2 văn chương, rồi lên đường tới Hà Tĩnh, để tiếp tục vào học đại học. Từ Quảng Nam phải đi bộ theo đường mòn trên núi hơn một tháng rưỡi trời. Nhưng khi ra đến nơi, không hiểu sao ngay trong ngày khai giảng, Bùi Giáng đã quyết định bỏ học để quay ngược trở về Quảng Nam.

Bỏ học trở về nhà, ông theo chân đàn bò rong ruổi khắp các vùng đồi núi. Sau này ông có sáng tác bài thơ Nỗi lòng Tô Vũ in trong tập Mưa nguồn để kỷ niệm cho khoảng thời gian này. Một số tài liệu cho rằng Bùi Giáng đã có nhiều năm chăn dê nhưng thực ra ông chỉ trải qua 2 năm chăn bò, từ 1950 đến 1952 trên vùng rừng núi Trung Phước. Có lẽ đây là quãng đời lãng mạn nhất của ông. Và ông đã gọi quãng thời gian này là 15 năm chăn dê, như Tô Vũ ngày xưa. Nhớ lại những tháng ngày này, ông viết: “Tôi bỏ học, chẳng biết chi sách vở. Chạy về quê làm thằng chăn bò. Bao nhiêu thơ làm ra, tôi âm thầm tặng hết cho chuồn chuồn châu chấu!“.

Bài thơ Nỗi lòng Tô Vũ dài đến 60 câu, được nhiều người thích đọc. Bài thơ với những lời thơ hết sức thiết tha, đằm thắm, ông dành cho những nàng thơ đặc biệt của ông là những con bò, đọc lên nghe rất thú vị.

Trong bài thơ, ông xưng anh với những con bò mà ông đã biến chúng thành dê cho giống chuyện Tô Vũ ngày xưa và gọi chúng là em:

Chiều hôm nay bên chó vàng chễm chện
Anh lặng nghe em bé hé bên sườn đồi“.

Ông tặng các nàng thơ của ông những chiếc vòng bằng mây mà ông tự đan đủ màu sắc như người ta tặng kỷ vật cho người mình yêu:

Này em Đen chiếc vòng vàng tươi lắm
Này em Vàng chiếc trắng há mờ đâu
Này em Trắng chiếc hồng càng lóng lánh
Này đây em Hoa Cà hỡi! Chiếc nâu
.

Mỗi nàng dê một chiếc vòng, ông tự tay đeo vào cổ các nàng và thủ thỉ:

Ngẩng đầu lên! Dê ơi anh thong thả
Đeo vòng vào em nghển cổ cong xinh
Ngẩng đầu lên! Đây lòng anh vàng đá
Gửi gắm vào vòng mây nhuộm tơ duyên
.
Tặng xong kỷ vật cho các nàng dê rồi ông mới thề thốt:

Và giờ đây một lời thề đã thốt
Nghìn thu sau đồi núi chứng cho ta
Cao lời ca bê hê em cùng thốt
Hòa cùng lời anh nghẹn nỗi thiết tha
.

Lấy dê, thực chất là bò, làm nàng thơ quả là một chuyện xưa nay chưa có ai làm. Nhưng đáng kinh ngạc hơn nữa là ông so sánh chuyện đeo vòng mây cho dê với việc trao vòng cầu hôn cho vị hôn thê của mình:

Ngẩng đầu lên nhìn anh mờ mắt lệ
Từ lần đầu vòng ngọc tuổi hai mươi
Trao người em trăm năm lời ước thệ
Đây lần đầu cảm động nhất mà thôi
.

Trong lần xuất bản đầu tiên của tập Mưa nguồn, Bùi Giáng còn ghi chú rõ ý khổ thơ này là, ngày xưa khi ông cưới vợ, thì cái giây phút đeo chiếc vòng đính hôn kỳ diệu ấy không làm ông xúc động bằng bây giờ đeo vòng mây cho dê! Thật là một cảm xúc khác người. Sau này chúng ta sẽ thấy, thứ cảm xúc này không phải do ông cố nặn ra cho thành bài thơ lạ mà đó là những gì diễn ra thực tế trong tâm trí ông.

Nỗi lòng Tô Vũ là một bài thơ độc đáo bởi đối tượng cảm xúc của tác giả không phải là cảnh đẹp, là người thơ mà là những con dê. Bài thơ không giống ai đó có những đoạn thơ đẹp lạ lùng:

Em nhớ hay không hồn hoa dại cỏ
Những ngậm ngùi đầu núi canh khuya
Vàng cao gót nai đầu buông hãi sợ
Gió cây rung trút lá mộng tan lìa


34 thoughts on “Bài thơ lạ lùng của anh chăn bò

  1. Chẳng biết ai đó đã gọi thơ của Bùi Giáng là “Bát Nhã ngữ ngôn”. Mình thấy chỉ một câu thế là đủ hết rồi, chẳng cần đọc thêm của ai viết về ông. Mà có muốn viết thì cũng đâu đủ đẳng cấp để mà viết. Nói thẳng ra là biết gì mà viết! Chính vì chẳng biết gì để mà viết nên bài nào cũng kể lể ông đi ra thế này, ông đi vào thế kia, ông chăn bò ở đâu, múa may ở bùng binh nào,… thấy líu ra líu ríu chẳng đâu vào đâu.

    • Bác nói quá đúng. Bởi vì Bùi Giáng tiên sinh quá khó nắm bắt nên hiếm có tác giả nào đủ “đẳng cấp” để viết cho trọn về ổng. Nhưng nếu không ai viết, dù sản phẩm viết ra chưa đủ tầm thì lấy đâu ra “tư liệu” để những kẻ mới tò te như em tham khảo chứ bác. Có thể các bài viết không nhiều giá trị về nghệ thuật nhưng ít ra cũng giúp em biết thêm đôi chút. Vậy cũng tạm đủ rồi bác ạ😀

      • Ừ, thì anh cũng nghĩ thế. Chỉ có điều những bài tập-làm-văn “em hãy miêu tả Bùi Giáng” như thế này nhiều vô thiên lủng, chẳng cần gì phải thêm cho nó mệt (trừ trường hợp làm sang, he he). Quan điểm của anh là đọc cái đã rồi hẳn viết, nếu viết mới, viết khác thì viết còn không thì đừng xào xáo, im lặng giữ cho nước nó trong😀

        • Em thấy tác giả này viết cũng khá lâu rồi chớ (nhưng không biết lâu chừng nào). Em đang trong tình trạng “đói” nên cứ thấy ai viết gì là lạ là “xào” về.
          Có phải quan điểm đường lối chưa rõ ràng chăng, bác hè?😀

  2. Mình cũng thuộc được đâu dăm, bảy chục bài thơ của vị thi sĩ dị thường này, mỗi lần đọc lên, hồn như được tưới nước Cam Lồ…

  3. Chẳng biết gì về thơ nên chỉ nghe thôi vậy. Nghe đồn ông là nhà thơ điên, chắc vì những chuyện như gọi bò thành (em) dê thế này. Còn có nhà thơ gọi đen là trắng thì lại không mang tiếng điên, lại còn có rất nhiều tiền. Điên (đảo) thật.😀

    • hì hì, bác nói chí lý quá. Càng lúc bệnh điên (đảo) càng trầm trọng đó bác😀
      Bác thử đọc thơ BG xem có bị lây bệnh điên (nhẹ) của ổng không nào?

  4. Bùi Giáng quả là có một tâm hồn đồng cảm trong niềm vui với cuộc sống quanh ta.
    Hồi này Phong có niềm đam mê thơ, đã sáng tác thơ cũng rất là tuyệt đó.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s